Podjęcie pracy po przejściu na emeryturę nie oznacza automatycznego zwolnienia z ZUS. Najkrótsza odpowiedź na pytanie, jakie składki płaci emeryt od umowy zlecenia, brzmi: zwykle obowiązkowe są składki emerytalna, rentowa i zdrowotna, a wypadkowa zależy od miejsca wykonywania zlecenia. Składka chorobowa pozostaje dobrowolna, natomiast szczegóły zmieniają się przy kilku umowach albo jednoczesnym zatrudnieniu na etacie.
Emeryt na zleceniu najczęściej podlega pełnemu ubezpieczeniu społecznemu
- Obowiązkowe są składki emerytalna i rentowa, nawet gdy wynagrodzenie ze zlecenia jest niewielkie.
- Składka zdrowotna wynosi 9% podstawy pomniejszonej o składki społeczne finansowane przez zleceniobiorcę.
- Chorobowe jest dobrowolne i daje możliwość korzystania ze świadczeń chorobowych po spełnieniu warunków.
- Przy kilku zleceniach składki społeczne są obowiązkowe do momentu osiągnięcia 4806 zł łącznej podstawy miesięcznie w 2026 roku.
- Jeśli zlecenie jest zawarte z własnym pracodawcą, traktuje się je podobnie jak umowę o pracę i składki nalicza się od obu umów.
Od jednej umowy zlecenia emeryt płaci składki społeczne
Osoba, która ma ustalone prawo do emerytury i wykonuje jedną umowę zlecenia, podlega z jej tytułu obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Sam fakt pobierania emerytury nie działa tutaj jak zwolnienie z opłacania składek. Taką zasadę przyjmuje również ZUS.
Do tego dochodzi ubezpieczenie zdrowotne. Jest ono potrącane zarówno z emerytury, jak i z wynagrodzenia ze zlecenia, ponieważ emerytura oraz umowa cywilnoprawna są odrębnymi tytułami do ubezpieczenia zdrowotnego.
Ubezpieczenie wypadkowe jest co do zasady obowiązkowe, gdy zlecenie wykonuje się w siedzibie zleceniodawcy albo w miejscu prowadzenia przez niego działalności. Przy pracy wykonywanej poza takim miejscem obowiązek może nie wystąpić. To szczegół, który powinien ustalić zleceniodawca, ponieważ zależy od faktycznych warunków wykonywania pracy.
Składka chorobowa nie włącza się automatycznie
Emeryt może dobrowolnie zgłosić się do ubezpieczenia chorobowego. Wniosek składa się za pośrednictwem zleceniodawcy, a sama składka jest finansowana przez zleceniobiorcę i wynosi 2,45% podstawy.
To rozwiązanie ma sens przede wszystkim wtedy, gdy zlecenie jest stałe i zależy nam na ochronie w razie choroby. Zasiłek chorobowy nie pojawia się jednak od pierwszego dnia. Co do zasady trzeba mieć za sobą 90 dni nieprzerwanego dobrowolnego ubezpieczenia, dlatego decyzję najlepiej podjąć przy podpisywaniu umowy, a nie dopiero po zachorowaniu.
Jakie są stawki i kto faktycznie je finansuje
Składki oblicza się od przychodu brutto z umowy zlecenia. Zleceniobiorca nie przelewa ich samodzielnie do ZUS. Robi to płatnik, czyli najczęściej firma lub instytucja zlecająca pracę, a część składek finansowana przez emeryta zostaje potrącona z wynagrodzenia.
| Rodzaj składki | Stawka | Kto finansuje |
|---|---|---|
| Emerytalna | 19,52% | Po 9,76% emeryt i zleceniodawca |
| Rentowa | 8% | 1,5% emeryt, 6,5% zleceniodawca |
| Chorobowa | 2,45% | Emeryt, dobrowolnie |
| Wypadkowa | Zależna od ryzyka i płatnika | Zleceniodawca |
| Zdrowotna | 9% | Emeryt, potrącana z wypłaty |
Składka zdrowotna nie wynosi po prostu 9% kwoty brutto. Najpierw od przychodu odejmuje się składki społeczne finansowane przez zleceniobiorcę, czyli składkę emerytalną, rentową i ewentualnie chorobową. Dopiero od tak pomniejszonej kwoty liczy się 9% składki zdrowotnej.
Przykład przy wynagrodzeniu 3000 zł brutto
Przy jednym zleceniu na 3000 zł brutto emeryt zapłaci ze swojej części 292,80 zł składki emerytalnej oraz 45 zł rentowej. Bez dobrowolnego chorobowego składka zdrowotna wyniesie około 239,60 zł, ponieważ jej podstawą będzie 2662,20 zł.
Po tych potrąceniach pozostanie około 2422,60 zł przed podatkiem dochodowym. To wyliczenie nie uwzględnia zaliczki na PIT, kosztów uzyskania przychodu ani ewentualnych ulg podatkowych. Jeśli emeryt zdecyduje się na chorobowe, potrącenie wzrośnie o 73,50 zł, a zdrowotne będzie nieco niższe, bo podstawa zostanie dodatkowo pomniejszona.
Kilka zleceń zmienia sposób liczenia składek
Przy kilku umowach zlecenia nie można samodzielnie wybrać jednej, od której składki będą zawsze najniższe. Ubezpieczenia emerytalne i rentowe są obowiązkowe z kolejnych umów tak długo, aż łączna podstawa osiągnie poziom minimalnego wynagrodzenia.
W 2026 roku jest to 4806 zł miesięcznie. Jeżeli pierwsza umowa daje 1800 zł, a druga 2200 zł, obie podlegają składkom społecznym, ponieważ łącznie jest to 4000 zł. Przy następnej umowie obowiązek społecznych składek może już nie wystąpić, jeśli wcześniejsze podstawy osiągnęły wymagany poziom.
Zdrowotna działa inaczej. Co do zasady jest pobierana od każdego przychodu z każdej umowy, nawet gdy z kolejnego zlecenia nie trzeba już opłacać składek emerytalnej i rentowej. Właśnie ten punkt często powoduje rozbieżność między oczekiwaną a rzeczywistą kwotą wypłaty.
Etat i zlecenie u innej firmy
Jeśli emeryt pracuje jednocześnie na umowie o pracę i wykonuje zlecenie dla innego podmiotu, znaczenie ma podstawa składek z etatu. Gdy z umowy o pracę wynosi ona co najmniej minimalne wynagrodzenie, zlecenie może być dobrowolnym tytułem do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych, ale składka zdrowotna nadal jest pobierana z obu źródeł.
Jeżeli etat nie zapewnia podstawy na poziomie 4806 zł miesięcznie, składki społeczne mogą być obowiązkowe również od zlecenia. Kadry powinny wtedy sprawdzić łączną podstawę, a nie patrzeć wyłącznie na kwotę z jednej umowy.
Przeczytaj również: Dopłaty do wczasów dla emerytów - gdzie szukać wsparcia?
Zlecenie z własnym pracodawcą
Najmniej korzystny dla uproszczeń jest wariant, w którym emeryt podpisuje zlecenie z własnym pracodawcą albo wykonuje na jego rzecz pracę formalnie zleconą przez inną firmę. W takim przypadku przychód ze zlecenia dolicza się do podstawy z umowy o pracę, a składki nalicza się od łącznego wynagrodzenia.
Fundusz Pracy i inne obciążenia po stronie zleceniodawcy
Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy nie są potrącane z wypłaty emeryta. Jeśli powstaje obowiązek ich opłacania, finansuje je zleceniodawca. Składka może wystąpić, gdy podstawa składek społecznych w przeliczeniu na miesiąc wynosi co najmniej minimalne wynagrodzenie i spełnione są pozostałe warunki ustawowe.
Samo pobieranie emerytury nie powinno być traktowane jako jedyna podstawa do zwolnienia z Funduszu Pracy. Znaczenie ma między innymi wiek. ZUS wskazuje, że składek na ten fundusz nie opłaca się za kobiety, które ukończyły 55 lat, oraz mężczyzn po ukończeniu 60 lat.
W praktyce większość osób pobierających zwykłą emeryturę spełnia ten warunek, ale przy wcześniejszych świadczeniach albo nietypowym statusie ubezpieczeniowym warto poprosić płatnika o pisemne wyjaśnienie. Koszt Funduszu Pracy obciąża firmę, więc nie powinien zmniejszać kwoty brutto zapisanej w umowie.
Jak sprawdzić, czy zlecenie zostało prawidłowo rozliczone
Przed podpisaniem umowy warto przekazać zleceniodawcy informację o ustalonym prawie do emerytury, a także o innych umowach i zatrudnieniu. Nie wystarczy powiedzieć, że „jestem emerytem”, ponieważ dla rozliczeń liczy się również etat, liczba zleceń, miejsce pracy i wysokość podstawy składek.
- Sprawdź, czy w dokumentach dla zleceniodawcy zaznaczono emeryturę jako istniejący tytuł do świadczenia.
- Ustal, czy zlecenie będzie wykonywane w siedzibie firmy, czy poza nią.
- Zdecyduj, czy chcesz dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego.
- Przy kilku umowach przekaż informacje o pozostałych zleceniach i ich miesięcznych podstawach.
- Po wypłacie porównaj rachunek z umową oraz sprawdź zapis składek na koncie PUE/eZUS.
Najczęstszy błąd polega na utożsamianiu składek z podatkiem. Składki ZUS wpływają na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne, a zaliczka na PIT jest osobnym potrąceniem. Dlatego pytanie o kwotę „na rękę” zawsze wymaga uwzględnienia obu grup obciążeń.
Jeżeli zlecenie jest wykonywane przez emeryta wcześniejszego, pomostowego albo pobierającego świadczenie, którego wypłata może zależeć od dodatkowego przychodu, trzeba osobno sprawdzić limity dorabiania. Sama prawidłowo naliczona składka nie gwarantuje, że przychód pozostanie bez wpływu na wypłatę świadczenia.
Najważniejsza rzecz przed podpisaniem zlecenia
W typowym przypadku emeryt od jednej umowy zlecenia opłaca składkę emerytalną, rentową i zdrowotną, a chorobową może wybrać dobrowolnie. Nie ma tu powszechnego zwolnienia tylko dlatego, że świadczenie jest już wypłacane. Ostateczne potrącenia zależą jednak od innych umów, etatu, miejsca wykonywania pracy i wieku zleceniobiorcy, dlatego przed podpisaniem dokumentu najlepiej poprosić płatnika o symulację wynagrodzenia brutto i netto.
